ŻARKI. Dwie nowe rzeźby na Szlaku Tradycji

Odsłonięto dwie kolejne rzeźby na Szlaku Tradycji. Są to postacie: wydawcy Abrahama Josefa Sztybla na Starym Rynku  i rabina Szyi Szwarcberga przy Domu Kultury w Żarkach. Inicjatywa ma przywracać pamięć o wielokulturowej historii miasta. 

Wydarzenie rozpoczęło się nastrojowym występem Piotra Zamorskiego, który muzyką saksofonową wprowadził uczestników w atmosferę spotkania. Jak podkreślono podczas inauguracji, jest on człowiekiem wielu talentów, pasjonatem oraz odkrywcą historii Żarek – szczególnie w jej ważnym, żydowskim aspekcie.

Pierwszym punktem uroczystości było odsłonięcie rzeźby Abrahama Josefa Sztybla – księgarza i wydawcy, postaci symbolizującej kulturę, wiedzę oraz otwartość Żarek na świat, a także pamięć o utraconym dziedzictwie. Aktu odsłonięcia dokonali fundatorzy: Piotr Zamorski oraz rzeźbiarz Marcin Flower Poznański. 

Kolejna część wydarzenia odbyła się przed Domem Kultury, gdzie odsłonięto figurę rabina Szyi Szwarcberga,  duchowego przywódcy żareckiej społeczności żydowskiej. Postać symbolizuje duchowość, tradycję i wspólnotę – fundamenty życia dawnej społeczności żydowskiej w Żarkach. Odsłonięcia dokonali dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Żarkach Dorota Jakubowska oraz rzeźbiarz Marcin Flower Poznański.

- Nowa tablica, rzeźba, ale i elewacja budynku. Prace odtworzeniowe polegające m.in. na malowaniu wewnątrz i na zewnątrz budynku wykonano w ostatnim czasie ze środków Polskiego Ładu – powiedział burmistrz Adam Zamora. – Pielęgnowanie lokalnej historii, pamięci o dawnych mieszkańcach nawiązuje do funkcjonującego od ubiegłego roku nowego logo gminy: Żarki na szlaku tradycji.

Podziękowania skierowano do wszystkich osób i instytucji zaangażowanych w organizację wydarzenia – szczególnie do dyrektor Doroty Jakubowskiej oraz pracowników MGOK, a także Koła Gospodyń Wiejskich w Zaborzu, na czele z Barbarą Męcik, za przygotowanie i wsparcie uroczystości poprzez przygotowanie poczęstunku. Gospodynie przygotowały tradycyjne latkes, czyli chrupiące placki ziemniaczane z musem jabłkowym.

To jednak nie koniec rozwoju Szlaku Tradycji. W przygotowaniu są kolejne rzeźby, które już wkrótce wzbogacą przestrzeń miasta – m.in. Rejent i Młynarz.

Uroczystość była ważnym i wzruszającym wydarzeniem, które przypomniało o bogatej, wielokulturowej historii Żarek oraz potrzebie jej zachowania dla przyszłych pokoleń.

*

Abraham Josef Sztybel (1885–1946) – urodził się w Żarkach w rodzinie chasydzkiej. W 1904 r. przybył do Warszawy i zajął się handlem skórami. W 1917 r. w Moskwie założył wydawnictwo Sztybel, które po rewolucji październikowej przeniósł do Warszawy. Prowadził działalność wydawniczą w Berlinie, Tel Awiwie oraz Nowym Jorku. Po wybuchu II wojny światowej wydawnictwo ostatecznie przeniosło się do USA. Zapisał się w historii literatury hebrajskiej jako jeden z głównych animatorów jej odrodzenia po I wojnie światowej oraz jako wydawca przekładów wybitnych dzieł światowej literatury na język hebrajski. Przyczynił się również do popularyzacji literatury polskiej. Mimo sukcesów zawodowych nie zapomniał o rodzinnym mieście. Dzięki jego wsparciu Żarki miały przed 1939 r. jedną z najlepszych żydowskich bibliotek w Polsce — przy Starym Rynku (obecnie nr 29), liczącą ok. 6 tysięcy tomów w językach polskim, hebrajskim i jidysz. Biblioteka nosiła imię jego tragicznie zmarłej żony – Zysli-Malki Sztybel. Czasów II wojny światowej nie przetrwał ani jeden tom – wszystkie książki zniknęły bezpowrotnie. A.J. Sztybel zmarł w Nowym Jorku 16 września 1946 r.

Fundatorzy: rzeźbiarz Marcin Flower Poznański i historyk Piotr Zamorski.

Rzeźba na Szlaku Tradycji wykonana przez Marcina Flowera Poznańskiego.

Szyja Szwarcberg (1822–1905) – Naczelny Rabin Żarek, autorytet religijny, autor książek i nauczyciel. W latach 1878–1905 przewodniczący sądu Gminy Żydowskiej w Żarkach. Spoczął na cmentarzu żydowskim w Żarkach przy ulicy Polnej, a nad jego grobem wzniesiono ohel jako upamiętnienie i wyraz szacunku dla jego życia i dokonań. Jego wnuk, rabin Symcha Hersz Szwarcberg, był ostatnim Naczelnym Rabinem Żarek w latach 1913–1939.

Fundatorzy: Mieszkańcy Miasta i Gminy Żarki.